طرح صنعتی، طبق ماده ۲۰ قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری ایران، به هرگونه ترکیب خطوط یا رنگها و هرگونه شکل سهبعدی (با یا بدون خطوط و رنگ) اطلاق میشود که ظاهر یک فرآورده صنعتی یا محصول صنایع دستی را تغییر دهد و جذابیت بصری ایجاد کند. ثبت طرح صنعتی، حقوق انحصاری بهرهبرداری (تولید، فروش و واردات) را برای مالک فراهم میآورد، از کپیبرداری غیرمجاز جلوگیری میکند و برای مدت اولیه ۵ سال (قابل تمدید تا ۱۵ سال) حمایت قانونی ایجاد مینماید، که این امر به افزایش ارزش تجاری محصول و حفاظت از خلاقیت طراحان کمک شایانی میکند.
ثبت طرح صنعتی در یک نگاه
اگر قانون را در نظر نگیرم و بخواهیم با زبان ساده طرح صنعتی را کنیم باید تعریف کنیم ،باید بگوییم:
- (تغییرات ظاهری یا فنی شامل ویژگیهای مربوط به ساختار، شکل ، تزئینات و نقوش یک کالای صنعتی یا صنایع دستی که در نهایت باعث تولید یک محصول جذاب و چشم نوازمی شود .)
- طرحهای صنعتی در زمینه گستردهای از محصولات صنعتی و صنایع دستی کاربرد دارند.
- ازکالاهای تفریحی تا طرح های نساجی ، از تجهیزات پزشکی و ابزار فنی تا ساعتها، کالاهای لوکس ، جواهرات، وسایل الکتریکی ،ابزار خانگی، ماشینهای سواری و غیره همه می توانند شامل طرح صنعتی باشند .
- مهم ترین ویژگی که در مورد طرح صنعتی باید به آن توجه کرد اصیل و جدید بودن آن طرح است .
طبق ماده ۲۱ قانون ثبت طرح صنعتی :
(طرح صنعتی زمانی قابل ثبت است که جدید و یا اصیل باشد. طرح صنعتی زمانی جدید است که از طریق انتشار به طور محسوس و یا ازطریق استفاده به هرنحو دیگر قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه یا برحسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت در هیچ نقطه ای از جهان برای عموم افشاء نشده باشد .)
ثبت طرح صنعتی چه مزایایی دارد؟
- ثبت طرح های صنعتی به مالکین آن حق انحصاری بهره مندی و استفاده از کلیه حقوق و مزایای آن را می دهد .همچنین مالکین طرحهای صنعتی میتوانند از نسخه برداری غیر مجاز و تقلید توسط اشخاص ثالث جلوگیری کنند .
- ثبت طرح صنعتی باعث تشویق فعالیت صادقانه تجاری و رقابت می شود ، همچنین تولید طیف وسیعی از محصولات که از نظر زیبایی شناختی، جذاب هستند را ارتقاء میدهد .
- طرحهای صنعتی ثبت شده، جزء دارایی تجاری مالک آن به حساب می آید و میتوانند پرستیژ و ارزش یک شرکت و محصولات آن را افزایش دهند .هر چه موفقیت، عرضه و تبلیغ یک طرح بیشتر باشد ارزش آن برای شرکت بیشتر خواهد بود .
- مالک طرح صنعتی ثبت شده می تواند با واگذاری اجازه بهره برداری از طرح به شخص دیگر، برای مدت مشخص از امتیازات لازم بهرهمند شود . انجام صحیح و اصولی مراحل ثبت طرح صنعتی و ایده ، به شرکت ها این فرصت را می دهد که میزان موفقیت محصولاتشان را تا حد بسیار زیادی در بازاربالا ببرند و با اطمینان از بازگشت سرمایه و انحصاری بودن آن نسبت به تولید و عرصه آن اقدام نمایند .
- بلافاصله پس از هر تغییری در شکل ظاهر یا نوع بسته بندی که باعث جذاب و زیبا شدن محصول تولیدی شما میشود، باید قبل از افشاء، آن را ثبت کنید تا مورد سوء استفاده رقبا قرار نگیرد و منحصرأ مخصوص شما باشد .
- با ثبت طرحهای صنعتی و ایده به راحتی می توانید از واردات یا تولید محصولاتی که تقلیدی از طرح ثبت شده شما است جلوگیری نمایید.
مدارک مورد نیاز برای ثبت طرح صنعتی
الف) مدارک مورد نیاز اشخاص حقیقی :
- کپی شناسنامه و کارت ملی شخص متقاضی
- کپی شناسنامه و کارت ملی شخص طراح
- عکس از نمونه طرح (۶ عکس از زوایای مختلف طرح)
- آدرس، کدپستی، تلفن ثابت و همراه و ایمیل متقاضی
ب) مدارک مورد نیاز شخص حقوقی :
- کپی شناسنامه و کارت ملی صاحبان امضاء شرکت
- کپی شناسنامه و کارت ملی شخص طراح
- کپی روزنامه رسمی ثبت شرکت و ثبت آخرین تغییرات شرکت
- عکس از نمونه طرح (۶ عکس از زوایای مختلف طرح)
- آدرس ، کد پستی و تلفن ثابت شرکت
- تلفن همراه و ایمیل صاحبان امضاء شرکت
نکاتی مهم برای انجام صحیح مراحل ثبت طرح صنعتی
- اندازه تصاویری که تهیه می نمایید حداکثر آ۴ باشد .
- تصاویر باید بصورت عمودی اسکن شود .
- زمینه تصاویر باید دارای رنگ روشن باشد .
- تصاویر طرح باید به صورت رنگی باشد و حداکثر حجم آن (۵۰۰ کیلو بایت) باشد .
- تصویر مدارک هویتی ترجیحاً بصورت سیاه و سفید اسکن شده و حداکثر حجم آن (۲۵۰ کیلو بایت) باشد .
- پسوند فایل های ارسال شده برای ارسال فشرده سازی شده باشد .
۷٫فایلهای ارسالی را بصورت لاتین نام گذاری نمایید .
راهها و مراحل ثبت طرح صنعتی کدام است؟
الف) ثبت طرح صنعتی در داخل کشور :
ثبت طرح صنعتی مستلزم تسلیم اظهارنامه به مرجع ثبت است . شایان ذکر است ،متقاضیان محترم علاوه بر ثبت اظهارنامه ی طرح صنعتی،می توانند سایر درخواست های خود را نظیر ویرایش اظهارنامه طرح صنعتی و چاپ و پیگیری اظهارنامه از طریق همین سامانه اعلام نمایند و از تصمیم اداره مطلع شوند .
ب) ثبت طرح صنعتی در خارج از کشور :
مراحل ثبت طرح صنعتی در خارج از کشور به سه حالت زیر است :
- ثبت ملی : ثبت ملی همانند ثبت در کشور مبدا (داخلی) است . یعنی متقاضی باید بلافاصله بعد از انتخاب کشور مورد نظر با انتخاب وکیل یا مراجعه حضوری (بستگی به قانون ملی کشور هدف دارد)، کلیه مدارک را به زبان کشور مورد نظر ترجمه و پس ار تایید مراجع ذی صلاح به اداره مربوطه ارائه دهد .
- ثبت منطقهای گروهی :از کشورهای معاهده همکاری منطقهای را ایجاد کردند.در صورت ثبت در یکی از کشورهای عضو، سایر کشورهای عضو آن معاهده آن طرح را حمایت خواهند نمود .
- ثبت بین المللی : لازم به ذکر است که در هیچ نقطهای از جهان سیستمی وجود ندارد که وقتی شما طرح خود را در یک کشور ثبت نمودید از این طرح در سایر کشورها هم حمایت شود .
چگونه میتوان از طرحهای صنعتی حمایت کرد؟
در بسیاری از کشور ها از جمله ایران، طرح های صنعتی باید ثبت شوند تا تحت حمایت قرار گیرند .بهره برداری و استفاده از هر طرحهای صنعتی ثبت شده توسط اشخاص ثالث منوط به موافقت مالک آن است .
این حق شامل ساخت، فروش و وارد کردن اقلام حاوی طرحهای صنعتی ثبت شده میباشد .
مالک طرح میتواند علیه هر شخصی که بدون موافقت او حقوق ناشی از طرح وی را نقض نموده در دادگاه اقامه دعوی نماید .
